Folikül Uyarıcı Hormon
Beynin arkasında yer alan hipofiz bezinin ön kısmındaki hücreler tarafından salgılanan bir cinsel hormon, Kimyasal yapısı iyice bilinmeyen bir proteindir. Gonadian tohum hücresi üretmeleri için uyardığından gonatrofik olarak nitelendirilir. Bu hormon, beyin hipotalamusunun çıkardığı bir başka hormonun etkisiyle hipofizde salgılanır.
Erkeklerde ersuyu borucuklarının gelişmesinde ve sperma hücrelerinin oluşmasında (spermatojerı) uyarıcı rol oynar. Erkeklerde devamlı olarak salgılanan bu hormonun salgılanması, kadınlarda adet görme süreleriyle ilgili değişiklik, gösterir. Adet görmeden hemen sonra lüteinleştirici hormonla birlikte bu salgı da artar. Folikül uyarıcı hormon yumurtalık foliküllerinin gelişmesini ve östrojen salgılanmasını sağlar. Folikül uyarıcı hormon en çok iki adet arasındaki sürenin ortasında, yani yumurtanın oluştuğu sırada salgılanır ve ikinci adete yaklaşıldıkça azalmaya başlar.
Östrojen, hipotalamus üzerinde folikül uyarıcı hormonun salgılanmasını önleyici etki yapar. Doğum kontrolü hapları östrojen ve progestin içerdiklerinden, doğal östrojenin etkisini yaratarak hipofiz bezinin foliküi uyarıcı hormon ve lüteinleştirici hormon salgılamasını önlerler. Folikül uyarıcı hormon salgısının bu yolla engellemesi üzerine, yumurta oluşmaz ve gebelik olasılığı ortadan kalkar.
Bu hormonun salgılanmasını etkileyen psikolojik etkenler de vardır. Örneğin kuşlarda yumurtlamayı artıran bu salgı, ilkbahar ve yazın uzun günlerde çoğalır. Aynı şekilde Eskimo kadınlarının da, uzun ve karanlık kış günlerinde yumurta oluşturmadıkları ileri sürülmüştür. Yalancı gebelik durumları da, psikolojik etkenlerin bu hormonun salgılanması üzerinde oynadığı rolü göstermektedir.
Yaş dönümünden sonra kadınlarda bu hormon kesintisiz olarak ve fazla miktarda salgılanmaya başlar. Bunun nedeni östrojenin bu dönemde folikülin uyarıcı hormonun salgılanmasını denetlemeye yeterli olmayışıdır. Yaş dönümüne giren kadınların sidiklerinde çok miktarda bulunan folikülin uyancı hormon, kısırlığın tedavisinde kullanılan ilaçların hazırlanması için zengin bir kaynaktır.
