Kuş Gribi
Belirtisi: Ateş, baş ağrısı, yaygın vücut ağrıları, boğaz ağrısı, öksürük, ishal
Spitall Taxonomy Id: 34757
Tanım:
Kısaca “grip” dediğimiz çok sayıda farklı influenza tipleri vardır. Kuş gribi (avian influenza) influenza virusunun A tipinin neden olduğu ve kuşlarda görülen bir enfeksiyon hastalığıdır. Kuşların çoğu enfeksiyona duyarlıdır ama birkaç tür daha dirençlidir. Enfeksiyon kuşlar arasında oldukça hızlı yayılır ve öldürücü seyreder.
Etken olan influenza virusunun 15 alt tipi bulunmaktadır. Bunlar içinde H5N1′in özel bir önemi vardır. (Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü tarafından 13 Ekim 2005′ de Balıkesir’de görülen salgında H5N1′in etken olduğu kesinleşmiştir)
H5N1 tipi enfeksiyon insanlarda hastalık ilk kez 1997 yılında bildirilmiştir. H5N1 diğer influenza türlerine göre daha ciddi ve öldürücü seyretmektedir. Ayrıca, H5N1 hızlıca mutasyon (kendini değiştirme) yapabildiği için daha hızlı yayılabilecek yeni virusların oluşmasına kaynak oluşturabilecektir.
Virus, enfekte olmuş alanlarda düşük sıcaklıkta en az 3 ay canlı olarak kalabilir. Enfekte olan kuşlar virusleri en az 10 gün boyunca ağız ve dışkı yoluyla atarlar. Virus, 60 derecede 30 dakika ısınma yoluyla ve ayrıca yaygın kullanılan dezenfektanlarla etkisizleşebilmektedir.
Doğrudan ya da dolaylı yollarla vahşi göçmen kuşların evcil kuşlara enfeksiyonu bulaştırması en önemli salgın nedenidir. Ayrıca, canlı kuş pazarları salgının yayılmasında önemlidir. Özellikle ölü veya canlı hastalıklı kuşlar ve kuşların atıklarına maruz kalan kişilere solunum ve temas yoluyla bulaşır.
Hastalık bir ülke içinde çiftlikler arasında hızlıca yayılım gösterebilir. Enfekte olmuş araçlar, elbiseler, ayakkabılar aracılığı ile bir yerden diğerine taşınırlar. Bir ülkeden diğerine ise uluslararası canlı kümes hayvanları ticareti ve göçmen kuşlar aracılığı ile taşınabilir.Hastalığın kuluçka dönemi ortalama 2-5 gün olup, 17 gün sonra hastalık geliştiği bildirilmiştir.Gripte görülen klasik bulgular bu grupta da geçerlidir. Ateş, baş ağrısı, yaygın vücut ağrıları, boğaz ağrısı, öksürük en sık görülen belirtilerdir. Ayrıca, bu hastalarda diğer grip türlerine göre daha fazla ishal bildirilmiştir.
Literatürde az sayıda sağlık çalışanları, kümes hayvancılığında çalışan işçiler ve aile üyeleri arasında şüpheli geçiş olguları bildirilmiş olsa da Dünya Sağlık Örgütü, insandan insana geçiş olmadığının altını çizmektedir.Ancak Vietnamlı bilim adamları, kuş gribinin öldürücü “H5N1″ tipi virüsünün değişime uğrayarak daha tehlikeli bir tipinin ortaya çıktığını belirledi. Yeni tip virüs memeliler üzerinde, diğer tiplere göre daha etkili.
Ölü ya da canlı hasta hayvanlarla veya hayvan atıklarıyla doğrudan teması olan kişiler en büyük risk altındadırlar. Ayrıca hasta insanlarla teması olan sağlık çalışanları da koruyucu önlemleri (eldiven, maske, önlük) almalıdırlar.
Hastalıklı hayvanların ürünlerini yemek yoluyla enfeksiyon alan bildirilmiş hasta yoktur. Ancak kümes hayvanlarının etlerinin iyi pişirilmeden yenmemesi önerilmektedir.
Hastalık şüphesi olan hayvanlarla teması olanlar mutlaka eldiven ve maske kullanmalıdırlar. Kümes hayvanları ürünleri pişirilerek yenmelidir. Eller sıkça yıkanmalıdır.
Ülkemizde tedavi için lisans almış 2 ilaç bulunmaktadır; oseltamivir ve zanimivir. Bu ilaçların belirtiler başladıktan sonra ilk 48 saat içinde başlanması gerekmektedir.Halen varolan grip aşıları H5N1 suşuna karşı koruyucu değildir. Ancak insanların diğer grip suşları için aşılanmaları önerilmektedir.
Salgının Önlenmesi İçin Yönetsel Düzeyde Ne yapılmalıdır
- Hızlıca hasta kuşların izolasyonu ve hasta kuşların itlafı sağlanmalıdır. Hastalık hayvanlar arasında çok hızlı yayılabilmektedir.
- Göçmen kuşların gidebileceği yerler potansiyel salgın noktası olarak yakından izlenmelidir.
- Tüm bu çalışmaları yürütecek ilgili tüm sektörleri barındıran bir örgütlenmeye gidilmelidir.
İnsanlar Etkilenmemek İçin Neler Yapmalıdırlar
- Ölü ya da canlı kanatlı hayvanlarla teması olanlar gerekli temas önlemlerini (eldiven ve maske) almalıdırlarlar.
- Canlı tavuk veya hindi alınmamalı, denetimden geçmiş ürünler tüketilmelidir.
- Kanatlı hayvanlar uygun koşullarda iyice (60-70 derece) pişirilmelidir, az pişmiş olarak tüketilmemelidir. Çıplak elle dokunulduğunda eller mutlaka sabunla yıkanmalıdır.
- Yumurtaların kabukları enfekte olabileceği için bol su ile yıkanmalıdır.
- Hastalık şüphesi olanlar hızlıca sağlık merkezine başvurmalıdır.
- Hasta olan veya hasta olduğundan şüphelenilen kişilerle temas eden aile yakınları ve sağlık çalışanları koruyucu maske ve önlük kullanmalıdırlar.
Tags: Ateş, avian influenza, baş ağrısı, Boğaz ağrısı, enfeksiyon, grip, H5N1, ishal, Öksürük, Spitall Taxonomy Id: 34757, yaygın vücut ağrıları
