Silikosis (Silikozis)
Belirtisi: hırıltılı ses, boğazda yanma
Spitall Taxonomy Id: 34731
Tanım:
Silikon dioksit (silika) kristallerinin inhalasyonu ile gelişen akciğer hastalığıdır. Dünya üzerinde görülen en sık kronik meslek hastalığıdır, genellikle dekadlar sonrasında yavaş progresyon gösteren noduler ve fibrozis oluşturan pnömokonyozdur. Çok sayıda işkolunda çalışan işçiler özelliklede taş ve maden işçileri risk altındadır. Daha az olarak ay-yıl içinde yoğun olarak silikaya maruz kalma akut silikozisle sonuçlanabilir. Alveoller içinde yaygın lipoproteinoz materyalin toplanması ile karakterize lezyondur(alveoler proteinozis ile idantik).
PATOGENEZ; Silika kristal ve amorf formlarda görülebilir. Kristal formu (kuartz, kristobalit ve tridimit) çok daha fibrojeniktir. Kuartz silikosiste yaygın olarak görülür. İnhalasyondan sonra partiküller epitel hücreleri ve makrofajlarla reaksiyona girer, hasarı başlatır, fibrosise neden olur. Kristal silika partiküllerinin doku ve hücre hasarı mekanizmalarının partikül yüzeyinin kimyasal reaktivitesine bağlı olduğu düşünülür. Yüzeydeki silisyum hidroksil (SiOH) grupları membran proteinleri ve fosfolipidlerle bağlar oluşturur. Bu membran proteinlerinin denatürasyonu ve membran lipidlerinin hasarına yol açar. Ek olarak silikanın parçalanması sırasında serbest yüzey radikalleri oluşur. Başlangıçtaki yüksek yüzey kimyasal reaktivitesi in vitro olarak daha çok sitotoksite yapar.
Silika yaşayan makrofajların aktivasyonu ve mediatörlerin salınmasına neden olur. Mediatörler IL-1, TNF, fibronectin, lipid mediatörler, oksijen kaynaklı serbest radikaller ve fibrojenik sitokinleri içerir. Anti TNF monoklonal antikorlar intratekal silika verilmiş farelerde akciğerde kollagen birikimini bloke edebilir. Silikaya maruz kalmış hayvanlarda alveol ve nterstisyumda makrofaj ve lenfositlerde artış gösterilmiştir. Bu hücreler olayı daha da artırır.
KİP’daki gibi başlangıç lezyonları üst akciğer zonlarında yerleşmeye eğilimlidir, bu dağılımın sonuçları kesin değildir. KİP’ten farklı olarak silikosisteki erken lezyonlar daha fibrotik ve daha az sellülerdir. İlginç olarak belkide kuartz ile ilgili bir fenomen diğer minerallerle karışık olduğunda fibrogenic etki azalır. Bu fenomen iş yerlerinde kuartz nediren saf olduğundan pratik öneme sahiptir. Demir içeren hematit cevheri işçilerinin akciğerlerinde, biraz kuartza maruz kalmış işçilerden daha fazla kuatz var olabilir ancak hematit koruyucu etki sağladığından daha az akciğer hastalığı bulunabilir. Bu durum silika kristallerinin yüzeyindeki yüklü moleküllerin diğer minerallerle ilişkisini yansıtabilir. Yeryüzünde silikon’un çoğu oksijen ve diğer moleküllerle birliktedir ve silikatları oluşturur. Kristal silikatlar Kuartz, kristobalit ve tridimit’tir. Amorf silikatlar kristal silkatlardan biolojik olarak daha az aktif olmalarına rağmen aşırı akciğer yükü lezyon oluşturabilir. Talk, vermikulit, ve mika kristal olmayan silikalara örnektir ve daha az olarak pnömokonyoz oluştururlar.
MORFOLOJİ: Silikosis erken dönemde makroskobik olarak akciğer üst loblarında küçük, nadiren palpabl soluktan siyahlaşmış (sayet kömür tozuda varsa) nodüllerle karakterizedir. Hastalık ilerlediğinde bu nodüller sert kollajenöz skarlara dönüşecek şekilde birleşir. Bazı nodüllerin merkezinde yumuşama ve kavitasyon olabilir. Bu değişiklik olaya eklenen tüberküloz veya iskemiye bağlı olabilir. Arada kalan akciğer segmenti baskılanmış veya genişlemiş olabilir bal peteği akciğer paterni gelişir. Fibrotik lezyonlar hiler lenf nodlarında ve pevrada da görülebilir. Bazen lenf nodlarında ince kalsifikasyon tabakası radyoloajik olarak yumurta kabuğu kasifikasyona benzetilir (kalsiyum , kalsiyum olmayan bir yeri çevrelediğinden). Bu hastalık ilerlemeye devam ettiğinde lezyonların genişlemesi ve yoğunlaşması PMF ortaya çıkarır. Nodüler lezyonlar histolojik olarak hyalinize konsantrik kollagen tabakalarını çevreleyen çok yoğun kollagenin oluşturduğu kapsülden oluşur. Nodüllerin polarize mikroskopta incelenmesi ile ışığı çift kıran silika partiküllerini görülebilir.
KLİNİK SEYİR; Bu hastalık genellikle asemptomatik işçilerin rutin göğüs filmlerinde genellikle saptanır. Radyogramlar akciğer üst loblarında ince nodülariteyi gösterir fakat pulmoner fonksiyonlar normal veya hafifçe etkilenmiştir. Birçok hastada nefes darlığı geç dönemlere kadar oluşmaz PMF den sonra ortaya çıkar. Bu zamanda hasta toza maruz kalmasada hastalık ilerleyebilir. Hastalık öldürücü değildir fakat azalmış pulmoner fonksiyon aktiviteyi şiddetle sınırlar. İnsanlarda silika ile akciğer tümörü gelişimi arasında kesin birliktelik yoktur.
Yüksek konsantrasyonda silika tozuna maruz kalan işçilerde yıllar sonra ileleyici pulmoner fibrozis görülür. Bu granit, kum taşı, işlenmesi sırasında antrasit, altın, bakır madenlerinde cam ve çanak çömlek endrüstrisinde görülebilir.
Tuberkülosis ve silikosis; Silikosis tüberküloz enfeksiyonunu ortaya çıkmasını teşvik ediyor görünmektedir. İki durum sıklıkla birliktedir (insidansı %10-70 arasında değişmektedir). Tüberküloz enfeksiyonu hızla yayılır ve bronkopneumoni ve milier tüberküloz yaygındır.
Tags: boğazda yanma, hırıltılı ses, kimyasal, oksijen, PMF, sert, Spitall Taxonomy Id: 34731
