At gözü otu

Andız otu

İndus otu

Balgam otu

Familyası: Bileşikgillerden, Korbblütler, Asteraceae

Drugları: Andız kökü; Helenii rhizoma

Andız otunun sadece kökleri çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş: Andız otu Bileşikgillerin bir alt grubu olan Inulagillere dahil olup bu grupta 120 bitki bulunur ve bunlar 4 ana gruba ayrılırlar. Bunlar;

1) Inulagiller bu gruba Andız otu; İnula helenium,

2) Enulagiller, bu gruba Alman Andız otu; İnula germanica

3) Cupulariagiller bu gruba; İnula graveolens ve

4) Lam bardagillere; İnula crithmoides’i örnek gösterebiliriz.

Bunlardan en yaygın olarak kullanılan ve bilinen tür Andız otu; İnula helenium’dur. İnula helenion kelimesinden türemiş olup İnula=güneş ve Helen=küçük sepet anlamına gelir. Türkçe Balgam otu diye anılması bu bitki kökünün balgam söktürücü olmasından dolayıdır. Dioskorides ve Plinius Andız kökünün öksürük, göğüs daralması, siyatik, mide zafiyeti ve diş sallanması gibi rahatsızlıklara karşı kullanmışlarıdır. Eski kitap­larda üşütme, mesane ve idrar yolları iltihapları, verem, kronik bronşit, boğmaca ve kronik ishale karşı kullanıldığını bildirmektedir. Vatanının Türkistan olduğu tahmin edilen bitki önce Türklerin hükümran olduğu Adriyatikten Japon denizine kadar geniş bir alana yayılmış ve son olarak da Amerika’ya götürülen bitki buralarda yetiştirilmiştir.

Botanik: Andız otu 60-250cm boyunda, çok yıllık bir bitki olup dikine yükselir ve sadece üst kısımlarında çatallaşma olur. Andız otunun birinci yıl sadece rozet yaprakları çıkar. Alt yaprakları uzun saplı, 15-30cm ge­nişliğinde, 40-70cm uzunluğunda geniş mızrak veya oval şekilde, alt yüzeyi grimsi, üst yüzeyi açık yeşil renklidir. Orta ve yukarıdaki yap­rakları gövdeye oturmuş olup külah şeklinde, kenarları hafif kertiklidir. Dikine yükselen gövde yuvarlak grimsi yeşil, yeşil veya erguvani renk­tedir. Çiçekleri 5-8cm çapında, uzun bir sap üzerinde, kenarına bir sıra altın sarısı renkli 2-3mm genişliğinde, 2-3cm uzunluğunda taç yaprakları ve göbekte küçük borucuklar şeklinde ve bakır sarısı renkte­dir. Çiçeği tutam kupa yaprakları üçgen veya eliptik şekilde, esmerimsi yeşil renk­lidir. Kökleri 1-2cm kalınlığında, 30-50cm uzunluğundaki koyu es­mer renkli ana kökler ve onlardan çıkan narin saçak şeklindeki yan köklerden oluşur.

Yetiştirilmesi: Andız tohumları Mart-Nisan aylarında çamlık, yastık ve­ya seralara dikilir ve Mayıs ayında fideleri bahçe veya tarlalara ekilir.

Hasat zamanı: En az iki yıllık Andız kökü ilkbaharda veya sonbaharda sökülerek yıkanır, dilim veya şerit şeklinde kesilerek gölgede veya gü­neş­te kurutulur. Köklerinin bozulup küflenmemesi için kuru ve gölgede yani ışıktan ve nemden uzakta olmalıdır. Kökleri nemde kolayca küflenip bozulabilir.

Kullanılması:

a) Araştırmalara göre balgam söktürücü, idrar ve safra arttırıcı ve bağırsak solucanlarını düşürücü olarak kullanılır.

b) Komisyon E’nin 05.05.1988 tarih ve 85 tarihli Monografi bildirisine göre; Andız kökünün nefes yolları, mide ve bağırsak rahatsızlıklarına ve de idrar yolları rahatsızlıklarına karşı kullanılabileceği beyan edil­miştir.

c) Halk arasında; boğazda aşırı balgam, öksürük, boğmaca, astım, kronik bronşit, verem, üşütme rahatsızlıkları, mesane ve idrar yolları iltihapları, mide zafiyeti, mesane üşütmesi, ağrılı adet hali ve ba­ğırsak solucanların karşı kullanılır.

Çayı: İnce kıyılmış andız kökünden 2 kahve kaşığı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilerek 5-10dk demlenmeye bırakıl­dıktan sonra süzülerek içilir.

Homeopati’de: Taze Andız kökünden 20gr ince kıyıldıktan sonra bir şişeye konur ve üzerine 80ml %70’lik Alkol ilave edilerek güneş ışın­larından uzakta muhafaza edilir. şişe iki günde bir çalkalanır ve 4-6hafta sonra süzülerek Homeopati’de “İnula” ismi ile anılan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-5 defa 10-15damla 4-6hafta süreyle alınır.

Hastalığın belirtileri (semptom):

1) Rahim rahatsızlıkları

2) Leğen kemiği içindeki organların ağrıması ve çekme hissi

3) Bronş üşütmesi, kuru ve gıcıklı öksürük

4) Kalın ve çok balgam; özellikle yatınca ve geceleri artıyorsa

5) Gırtlakta gıcıklık ve kuru öksürük

6) Karında top gibi şişkinlik özellikle göbekte

7) İdrarın K.menekşe gibi kokması

Bu gibi hallerde Andız tentürü gerekir.

Yan tesirleri: Aşırı miktarda alınması kusma ve mide ağrısına neden olur ve de bazen de alerjiye sebep olabilir.

B) Türk Andız otu, Klebrige Alant, İnula viscosa AITON

Çok yıllık, 50-150cm boyunda, gövde ve yapraklarında zamk gibi yapışıcı bir madde olduğundan Yapışkan Andız otu ve Türkiye’de yetiştirildi­ğinden Türk Andız otu diye de anılır. Yaprakları 2-3cm eninde, 3-7cm uzunluğundadır. Çiçekleri ise diğerlerine göre oldukça küçük olup 6-8mm çapındadır. Halk arasında açık yararlı iyileştirmek için yaprakları yararla sarılır. Birleşimindeki eterik yağ bitki haşereleri; böcekler ve sineklere karşı kullanılır.

C) Keşmir Andız otu, Kaschmir Alant, İnula racemosa Hoker

Baştaki andız otunun biraz daha küçüğü (50-150cm) olup Keşmir, Altay­lar ve Himalayalarda yetişir. Köklerinden elde edilen druglar antiseptik özelliklere sahiptir.

D) Alman Andız otu, Deutscher Alant, İnula germanica

Çok yıllık, topluca bir arada yetişen bir bitkidir. Yaprakları mızrak şeklin­de, uçları sivri, kenarları bütün ve değişken sıra ile dizilmiştir. Alman Andız otu 30-60cm boyunda, çiçekleri küre şeklinde, taç yaprakları altın sarısı ve tek sıra ile dizilmiştir.

Bağırsak florası ve kılcal kan dolaşımı sağlıklı yaşayabilmek için çok önemlidir. Çünkü vitamin, mineral, aminoasit, enzim, glikoz, vb, besleyici maddenin hazırlanması, hücrelere ulaşması ve de mikroplarla mücadele eden makrofaj, T ve B- Hücreleri gibi savunma mekanizmalarının hücre aralarında dolaşması buna bağlıdır.  İksir’i ile tedavi olmak mümkündür. Tabii doğru beslenirseniz tedavi sürecide o oranda kısalır.  İksiri vücudu cüruflardan arıtır, iltihaplı hastalıkları iyileştirir ve bağışıklık sistemini güçlendirir.  Tonik mide-bağırsak rahatsızlıkları, deri hastalıkları ve her türlü alerjiye karşı etkilidir.

Asla peynir yememeli, çünkü asidoza ve iltihaplanmaya sebep olur.Siyah çay, kahve ve kola içilmemeli, çünkü bağırsakları kurutur ve vitamin, mineral ve aminoasitlerin alımını (absorbesini) önler.Alkol ve sigaranın zararları belli kanser, damarların yağlanması vb, artı uzun süre bira içilirse cinsel ikdidarsızlık ve hatta kısırlığa sebep olmaktadır.Sucuk salam sosis gibi et mamullerine 5-6 ay ara vermek gerekir (sade temiz et az yenilebilir) çünkü asidoza sebep olmaktadır.Bu da birçok hastalığın ana kaynağıdır.Akşam yemeği yerine yoğurt, meyve veya salata yenilebilir veya sebze çorbası içilebilir.Hayvansal besinler, patates, tahıl (beyaz pirinç), bakliyat ve hamurlu yiyecekler, özelikle de tatlılar akşam yenirse tam sindirilmez ve zamanla problemlere sebep olur.Ne kadar beyaz pirinç, patates, hamurlu yiyecekler, tatlı yiyecek ve içecekler, o kadar yağ oluşturur.Çünkü nişasta glikoza (şekere) dönüşür, şekerde yağa dönüşerek vücutta depolanır.Şeker ve antibiyotikler bağırsak mantarları çoğaltır, mantarlar ise her türlü hastalığı tetikler.Tatlı deyince akıla baklava, çikolata, dondurma vs gelir, kavun, karpuz ve üzümde tatlıdır ve bunlarda mantarı tetikler, çünkü aşırı şeker içeriler.

Spitall Taxonomy Id: 35426

Tanım:

- Balgam çıkaran kronik öksürük;

- Nefes darlığı;

Bu rahatsızlık bronşların cidarlarında kronik iltihaplanma ve kalınlaşmadan ibarettir. Bu hava geçitlerinin daralma derecesi nefes almayı bozacak kadar olabilir ve sıklıkla öksürük krizleri meydana getirmeye yeterlidir. Buna ek olarak iltihaplanma bronşlardaki guddelerin aşırı mukus salgılamasına yolaçar. Böylece akciğerlerimizdeki şişkinlik ve tıkanıklıkları artırarak nefes alma kapasitenizi daha da bozan Uzun süreleri devam eder ve sıklıkla, nükseder ve daimi birhal alabilir.

Kronik tıkayıcı akciğer hastalığına tutulan, çoğu kişilerin hastalığı kronik bronşit ve amfizemdir. Fakat genellikle bu hastalıklardan biri baskındır. Kronik bronşitli kişiler genellikle 35 yaşın üzerinde ve kilo fazlası bulunan vey şişman olma eğilimi gösteren kişilerdir.

Kronik bronşitin ana sebebi sigara içmektir. Fakat hava kirliliği ve işyerindeki tozlar veya toksik gazlar bronşların tahriş olmasına ve kronik iltihaba yolaçabilir. Bu hastalık erkeklerde kadınlara kıyasla daha çok gönülür. Yetişkin erkeklerin yaklaşık yüzde 20′sinde kronik bronşit vardır. fakat gittikçe daha fazla kadın sigara içmekte olduğundan bu hastalığa tutulan kadınların sayısı da artmaktadır.

Teşhis

Kronik bronşitin en büyük belirtisi amfizemden farklı olarak büyük miktarlarda salgı meydana getiren kronik bir öksürüktür. kronik bronşit teşhisi salgı çıkaran ısrarlı bir öksürüğün varlığına dayandırılır( birbirini izleyen 2′den fazla yıl boyunca yılın en az 3 ayı)

Başlangıçta öksürük genellikle kış aylarında belirir, sonra yıllar geçtikçe hemen hemen sürekli bir hal alır. Hastalık kötüye gittikçe öksürüğün tekrar ortaya çıkma durumu daha sıklaşır ve daha şiddetli bir hal alır ve nefes darlığı görülebilir.

Kronik Bronşit Ne Kadar Ciddi Bir Hastalıktır?

Kronik bronşit ciddi bir hastalıktır. Ağır hasta olan kişilerde uzun süre yaşama ihtimali zayıftır, fakat eğer hastalık erken fark edilirse ve eğer hasta sigara içmiyorsa ilerisi daha ümit vericidir.

Tedavi

Eğer sigara içiyorsanız, sigarayı bırakın. Tedavinin diğer önemli amaçlan belirtilerin hafifletilmesi ve solunum yolları enfeksiyonlarının önlenmesidir. Hastalığa karşı ne yapacağınız konusunda doktora danışın.

Öksürüğünüzün şiddetlenmesini önlemek için yapabileceğiniz şeylerden biri boya kokuları, egzoz kokuları ve hatta yemek kokulan ve dumanlarından sakınmaktır. Tozdan, aşın nemli veya kuru ve soğuk havadan kaçınınız.

Kışın evinizde özellikle yatak odanızda nemlendirici bulundurunuz. Eğer mümkünse, nezleli kişilerle temas etmeyiniz. Çünkü bu durum bronşitinizi artırabilir. Havaya göre uygun giyininiz veya nezle ve gribin yaygın olduğu sıralarda kalabalıktan uzak durunuz.

Bol miktarda sıvı içmek, akciğerlerdeki koyu salgıyı sulandırmaya yardımcı olur ve böylece öksürükle çıkması kolaylaşabilir. Fakat kafein ve alkol ihtiva eden içkilerin vücuttan sıvı eksiltme eğilminde olduğunu aklınızda tutun ve dolayısıyla tükettiğiniz miktarları sınırlandırın.

İlaç Tedavisi

Doktorunuz 7 ila 10 günlük bir geniş spekturumlu (etki alanlı) bir antibiyotik (birçok çeşitli bakteriye karşı etkili Olan antibiyotikler, bunlara örnekler ampicilin, erythromycin ve teracycline’dir) tedavisi verilebilir. Bunlar balgamınız renk, hacim veya yoğunluk değiştirirse kullanılacaktır. Bu değişiklikler bir solunum yolu enfeksiyonunun başladığını gösterir. Eğer akciğer testleri hava yollarınızda spazm bulunduğunu gösterirse, doktorunuz bir brorikodilatör (bronş genişletici) de verebilir.

Eğer vücudunuzun akciğerlerinden kana oksijen aktarma yeteneği belirgin şekilde bozulmuşsa, doktorunuz oksijen tedavisi verebilir; bu tedavi ya sürekli ya da takviye mahiyetinde olabilir. Oksijen vermeyi hem evde hem de azami hareketlilik sağlamak için taşınabilir tüplerle vermeyi sağlayacak cihazlar günümüzde mevcuttur.

Spitall Taxonomy Id: 35366

Pyojen streptokok, stafilokok, klepsiella, hemofilus inflüenza, antrasis, pertusis, brusellosis, enterobakter, E.koli Nadir görülen N.meningitidis, psödomonas, proteus, nokardia, diplococcus preumoniae

Tanım:

Akciğer parenkimasının iltihabına pnömoni veya pnömonitis denilmektedir. Pnömonitis pnömoniyle aynı anlama gelmekle beraber daha çok segment pnömonileri için veya yamalı intizamsız pnömoniler için kullanılır.

Toplum kökenli pnömoniler tüm pnömonilerin en sık izlenilenidir. Pnömokok pnömonileri toplum kökenli pnömonilerin %80′nini ve nosokomial pnömonilerin %10′unu kapsamaktadır.

Bakteri pnömonileri tüm pnömoniler içinde en sık görülenidir ve pnömokok pnömonisi aşağıda yazıldığı gibi bakteri pnömonilerinin en sık izlenilenidir. Başlıca pnömoni türleri:

En çok görülen Pnömokok pnömonisi

Oldukça sık görülen Pyojen streptokok, stafilokok, klepsiella, hemofilus inflüenza

Seyrek görülen B.antrasis, pertusis, brusellosis, enterobakter, E.koli Nadir görülen N.meningitidis, psödomonas, proteus, nokardia

Etyoloji

Pnömokok pnömonisinin etkeni diplococcus preumoniae’dır. Gram pozitiftir. 75′den çok türü vardır.

Patoloji

Pnömoninin 3 patolojik dönemi vardır.

1- Dolgunluk dönemi (engorgement) Başlangıçta ödem vardır. Kapilerler genişlemiş ve dolgundur. Alveollerin içine sıvı sızar, eksüdasyon oluşur.

2- Karaciğerleşme (hepatisation) Hastalığın 2-3. gününde akciğer karaciğer gibi koyu bir renk alır. Bu döneme kırmızı hepatizasyon adı verilir.

Akciğer 2-3 gün sonra sarı bir renge değişir, bu döneme sarı hepatizasyon adı verilir, bu dönem 3-4 gün sürer.

3- Erime (resolution) dönemi Pnömoni başlangıcından 7-10 gün sonra alveollerin patolojik materyelden arınmasıyla içine hava girer ve çıkar, ventilasyon başlar.

Patojenez

Pnömoni kış aylarında daha çok izlenir. Üst solunum yolları infeksiyonları, sigara, alkol, diabetes mellitus, yaşlanma, bronş kanseri, immünosüpresif hastalıklar, immünosüpresif ilaçlar ve cerrahi girişimler pnömoni insidensini ve ciddiliğini artırırlar.

Klinik Belirtiler

Yüzde elli vakada pnömoniden önce üst solunum yolları infeksiyonu vardır. Genellikle bir hafta içinde ciddi bir hastalık gelişir, ateş 38 – 39.5 dereceye yükselir, çok kez akşam ateşi daha yüksektir. Öksürük ve paslı çizgi şeklinde kanlı, bazan yeşil (pürülan) balgam vardır. Sıklıkla ürperme, titreme, üşüme, plöritik göğüs ağrısı oluşur. Bazı hastaların dudaklarında herpes görülür. Ateş 5-10 günden sonra birdenbire “kriz şeklinde” veya giderek azalarak “lizis şeklinde” düşer ve hasta nekahat dönemine girer.

Fizik incelemede hastanın akut bir görünümü izlenir, yüzü kızarmış ve syanozedir. Hızlı ve sığ bir solunum, yüksek ateş, taşikardi izlenir. Hasta hemitoraks özellikle inspirasyonda ve öksürükle ağrılıdır. Toraks hareketi kısıtlıdır. Vokal fremitus normal veya artmıştır. Plörezi komplikasyonu varsa vokal fremitus azalır. Perküsyonda matite veya sübmatite alınır. Oskültasyonda frotman, bronşiyal solunum, egofoni, bronkofoni, fısıldama pektoriloki’si ve krepitan railer duyulur. Yukarıda belirtilen fizik inceleme bulguları vakaların özelliklerine göre değişiklikler gösterir.

Radyoloji

Pnömoni tanısında en önemli yöntem akciğer radyografisi’dir. Hastalık periler hava boşluklarında başladığından, pnömoni yoğunlaşması viseral veya interlober plevraya komşudur. Hava bronkogramı izlenir. Buna karşın kanserin sebep olduğu atelektazide hava bronkogramı görülmez. Çok kez pnömoni bir lob veya segmentte loklalizedir. İki veya daha fazla lob pnömonilerinde prognoz daha ciddidir. Gerekli tedavi uygulanırsa pnömoni yoğunlaşması azalarak 10-14 günde kaybolur. Tedavi edilmeyen vakalarda radyolojik anormallik 6-8 hafta sürer.

Laboratuvar bulguları

Balgamda bol polimorf lökositler ve gram pozitif pnömokoklar görülür. Balgamın sık sık kültürü yapılarak bakterilerin cinsi, azalıp azalmadığı ve antibiyotik duyarlığı (antibiyogram) incelenir ve etkili antibiyotik seçilir.

Lökosit 10.000 – 30.000′e artar. Bazı vakalarda daha fazladır. Bazı vakalarda lökosit, normal veya normalden azdır. Lökopeni veya aşırı lökositoz olan hastalarda prognoz daha kötüdür. Lökosit formülünde polimorflar artmıştır. Sedimantasyon hızı artar. Ciddi vakalarda hipoksemi izlenir.

Komplikasyonlar

Pnömoninin başlıca komplikasyonları plörezi, ampiyem, akciğer absesi, süperinfeksiyon (nüks)’dür. Nadir olarak endokardit, menenjit, nefrit, artrit, otit, sinüsit ve şok oluşabilir. Erken ve etkili (etkene duyarlı) tedavi komplikasyonları önler veya azaltır. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, bronşektazi, kanser, malnütrisyon ve kontrol altına alınmayan diabetes mellitus hastalarında, alkol ve sigara içenlerde komplikasyonlar daha sıklıkla oluşur.

Pnömoni Tedavisi

Penisilin veya ampisilin çok kez pnömoni tedavisi için en uygun anti­biyotiklerdir. Penisilin streptokok ve penisiline duyarlı stafılokok pnömonile-rinde de etkilidir. 600.000-800.000 ünite prokain penisilin günde 1-2 kez İM enjekte edilerek veya günde 2-4 kez 300.000 ünite kristal penisilin İV tedavi­siyle 7-10 gün devam edilir. Birkaç günde penisiline cevap vermeyen vakalarda bir komplikasyonun bulunduğunu veya teşhisin yanlış olduğunu düşünmelidir. Yaşlılarda veya hastanede yatan hastalarda pnömoni etkeni daha çok gram negatif veya stafılokok aureus olduğundan geniş spektrumlu antibiyotikler örneğin bir üçüncü jenerasyon sefalosporin veya geniş spekrumlu penisilin ile te­davi yapılır. Özellikle alkoliklerde ve psikiatrik sorunu olanlarda izlenen aspirasyon pnömonilerinde klindamisin veya yüksek doz penisilin kullanılır. Mikoplasma pnömonisinde (atipik pnömoni) tetrasiklin veya eritromisin antibiyotikleriyle tedavi yapılır.

Başarılı bir pnömoni tedavisi için antibiyogram yapılarak ilaçlara duyarlılık değerlendirilir.

Solunum yollarında oluşan sekresyonlara etkili ilaçlar verilmelidir. İnfeksiyonun türüne göre bazı özellikleri göz önünde bulundurmak gerekir. Kullanılan antibiotik ve diğer ilaçların etkisiz olması veya yeterli doz ve sürede verilmemesi tedavi başarısını engeller. Özellikle gram negatif pnömoni infeksiyonlarında ilaç türü ve dozu dikkatle değerlendirilmelidir.

Hastada dispne, syanoz varsa oksijen verilir. Kardiyak hastalarda, şok olanlarda, diabet, astma, kronik bronşit, amfızem vakalarında ve direnç kırıcı kronik hastalıklarda pnömoni ciddi ve tehlikeli bir gidiş gösterir. Bu hastalarda iki veya üç antibiyotiği birlikte daha yüksek doz ve daha uzun süre uygulamalıdır.

Prognoz ve prevansiyon nedir

Etkili antibiyotik tedavisine rağmen pnömokok pnömonisinde %1 mortalite vardır. Tüm pnömonilerde ortalama mortalite %5′dir. Hastanın yaşı, infeksiyon derecesi, komplikasyonlar ve diğer hastalıkların birlikte bulunması prognozu etkiler.

Prevansiyon pnömokok ve inflüenza aşılarıyla sağlanır. Özellikle risk olasılığı fazla olan yaşlılara, kronik akciğer, karaciğer, böbrek, kalp hastalıkları olanlara, diabetiklere bu aşılar uygulanır.

Ölümlerin çoğu süperinfeksiyon veya pnömoniyle birlikte başka bir hastalığın bulunduğu vakalarda izlenir. Bakteriemi, lökopeni, şok, hastalığın birden fazla lobda bulunması mortaliteyi arttırır.

Spitall Taxonomy Id: 35365

Tanım:

Stafılokok pnömonisi ciddi bir akciğer inifeksiyonudur. Etkeni gram positif stafılokok aureus’dur. Bu pnömoninin başlıca üç özelliği vardır.

1. Ciddi bir infeksiyondur ve akciğerde abse oluşur.

2. Bu bakteri kısa bir sürede kullanılan antibiotiğe direnç kazanır.

3. İnfeksiyon hastanın çevresindekilere yayıdır ve hastane kontaminasyonu oluşur.

Stafılokok pnömonisinde başlıca hastalık belirtileri, titreme, ateş, öksürük, balgam, göğüs ağrısı (plevra ağrısı), takipne, taşikardidir. Fizik inceleme bulguları pnömokok pnömonisine benzer.

Akciğer radyografisinde bir lobun, bir segmentin veya birden çok segmentin yoğunlaşması görülür. Bazan yaygın bronkopnömoni oluşur. Plörezi, pnömatosel ve abse sıklıkla izlenir.

Balgamda üzüm salkımı şeklinde gram pozitif stafılokoklar ve polimorf çekirdekli lökositler görülür. Kanda lökositler 15.000 – 25.000′e çıkar. Ciddi bir infeksiyonda lökopeni olabilir, kötü bir prognoz endike eder.

Hastalığın başlıca komplikasyonları akciğer absesi, beyin ve böbrek absesi, menenjit, endokardit, pnömotoraks ve ampiyemdir.

Stafilokok pnömonisi ciddi bir infeksiyon olduğundan hastalar hasta­neye yatırılarak tedavi edilmelidir. Etkili antibiotik yüksek dozda ve en az iki hafta kullanılır. Sık sık balgam kültürü yapılarak etkili antibiotik seçilir. Vakaların %50′sinde stafılokoklar penisiline duyarlıdır. Günde 5-20 milyon ünite İM veya İV verilir. Penisiline dirençli vakalarda balgam antibiogramı sonucu­na uygun diğer antibiotiklerden yararlanılır.

Spitall Taxonomy Id: 35364

Tanım:

Ciddi bir pnömonidir. Etkeni gram negatif bakteridir. Yaşlılarda, alkoliklerde, kontrol altına alınmamış diabetiklerde ve debilitan hastalarda daha sıklıkla izlenir. Hastalık birdenbire ürperme, ateş, dispne, balgam, göğüs ağrısı ve ileri derecede bitkinlikle başlar. Balgam yeşilimtrak, pürülan, kan-çizgili, bazan paslı ve yapışkandır.

Muayenede hastalık bölgesinde sübmatite veya matite, pektoriloki, bronşiyal solunum ve yaş railer izlenir.

Radyolojik üç özellik vardır:

1. Eksüda toplanması akciğer parenkimasında volüm artmasına ve interlober sissürün itilmesine ve bombeleşmesine sebep olur.

2. Yaklaşık 1/3 vakada abseleşme ve kavern oluşur.

3. Eksüda sıklıkla ampiyeme dönüşür.

Balgamda hastalığın etkeni gram negatif bakteriler ve bol polimorf lökositler görülür. Çok kez lökosit sayısı normaldir veya lökopeni vardır. Bazan lökositoz izlenir.

Hastalığın başlıca komplikasyonlan abse, kavern, ampiyem, pnömotoraks, perikardit, menenjit ve anemidir.

Tedavi süresi en az 2 haftadır. Klebsiella pnömonisi tedavisinde kullanılan başlıca ilaçlar sefoperazon ve sefalotin (2-3 gm/gün, İV, İM), gentamisin (160 mg/gün, İM) ve kloranfenikol ( 2-3 gm/gün, oral) dir. Sık sık balgam kültürüyle antibiotik duyarlığı incelenmeli ve buna uygun antibiotik seçilmelidir.

Spitall Taxonomy Id: 35357

Tanım:

Özellikle hastaneye yatan hastalarda, kronik akciğer hastalarında, toraks cerrahi girişimlerinde, mekanik ventilasyon, orofarenks ve gastrik aspirasyon sorunları olanlarda, nazogastrik-enterik beslenenlerde, trakea tübü olanlarda, debilitan hastalarda, şuur bozukluğu olanlarda gelişen pnömonilerdir. Yetmiş yaşından fazla olanlarda daha sık izlenir.

Nozokomyal pnömoni bakteri, virüs, kandida, lejyonella, tüberküloz infeksiyonlarının hematojen, aspirasyon veya damlacık kantominasyonuyla husule gelir.

Nozokomyal pnömonide klinik bulgular akut bakteri pnömonisine benzer. Ateş, prodüktüf öksürük, pürülan balgam ve takipne vardır. Nozokomyal pnömoni sebebi hastalıklar komplikasyonları da oluşturabilir. Örneğin ilaçlara bağlı toksik ve allerjik sorunlar, atelektazi, pulmoner emboli, infarktüs ve erişkin respiratuvar distres sendromu (ARDS), konjestif kalp yetersizliği ve trakeobronşit gibi komplikasyonlar izlenebilir.

Nozokomyal pnömoni teşhisi klinik, radyolojik ve laboratuvar incelemeleri (örneğin kan sayılması, sedimantasyon, respiratuvar ifrazların gram boyanması ve kültür incelenmesi) ile değerlendirilir. Gerekirse bronkoskopi ve bronkoskopik biyopsi, bronkoalveoler lavaj (BAL) dan yararlanılır. Bakteri pnömonisi kuşkusu varsa kan kültürü yapılmalıdır. Plevra sıvısı izlenirse sıvının biyoşimik incelenmesi ve özellikle bakteri kültürü yapılmalıdır. îmmünosüpresif hastalıkların kuşkusu varsa bu bakımdan değerlendirme yapılır.

Tedavi ilgili hastalıklar ve komplikasyonlara uygun olarak özellikle antibiyogram bulgularına göre düzenlenir.

Spitall Taxonomy Id: 35355

Tanım:

Etkeni aktinomiçes’tir. Nadir bir fungus hastalığıdır. Diş, ağız bakımı iyi olmayanlarda ve çiftçilerde daha sıklıkla görülür. Akciğerde sert bir endürasyonla başlayan lezyon abseleşmeye eğilim göstererek plevra ve deriye fistülüze olur. Sübfebril ateş, halsizlik, öksürük ve hafif pürülan bir balgam vardır. Hastalık ilerledikçe mültipl küçük abseler oluşur, ateş artar, anemi, halsizlik ve kilo kaybı husule gelir. Hemoptizi, plörezi, mediasten absesi oluşabilir.

Hastalık balgam, fıstül veya biyopsiden alınan materyelin kültür incelenmesiyle teşhis edilir.

Tedaviye günde 10 milyon penisilinle, haftalarca devam edilir. Sulfamit ve iyot tedavisi de etkili olabilir. Bu iki ilaç penisilinle birlikte kullanılırsa daha iyi sonuç alınır.

Spitall Taxonomy Id: 35354

Tanım:

Etkeni candida albicans’dır. Antibiotikler, kortikosteroitler ve debilitan hastalıklar moniliasis insidensini artırır. Solunum sisteminde iki tür moniliasis oluşur.

1. Bronşiyal moniliasis

2. Pulmoner moniliasis.

Bronşiyal moniliasis’de başlıca belirti inatçı ve sıkıcı öksürüktür. Akciğer radyografisi genellikle normaldir.

Pulmoner moniliasis genel durumları bozulmuş hastalarda daha sıklıkla izlenir. Başlıca hastalık belirtileri taşikardi, dispne, öksürük, balgam (bazen kanlı), göğüs ağrısıdır. Akciğer radyografisinde özellikle alt yarım alanlarda çevresi iyice belirgin olmayan yoğunlaşmalar görülür. Bazı vakalarda lezyonlar birleşerek daha yoğun ve büyük bir görünüm kazanırlar.

Moniliasis tanısı balgamın Sabouraud kültüründe fungusun izole edilmesiyle konur.

Tedavide önce hastalığı hazırlayıcı etkenler ortadan kaldırılmalıdır, örneğin sakınca yoksa antibiyotik ve kortikosteroid kesilmelidir. Etkili ilaç nistatin’dir. Amafoterisin B ile daha iyi sonuç alınır. Ancak amfoterisin B önemli toksik komplikasyonları nedeniyle seyrek kullanılır.

Balgamı incelterek öksürmeyi kolaylaştıran balgam söktürücü ilaçlara verilen ad. Soluk borusunu ve bronşları saran balgamdan öksürerek kurtulmak gereği duyulur; çünkü yapışkanlığı özellikle soğuk algınlığı ve grip gibi solunum sistemi hastalıklarında artan balgam çok rahatsızlık verir.

Amonyak, sıcak tuz eriyikleri, kreozot ve adasoğanından yapılan ilaçlar mideyi uyararak solunum yollarındaki mukus bezlerinin, yapışkanlığı az olan bir sıvı salgılamasını sağlarlar. Mukus bezleri uçucu yağlar, benzoin, mentol ve okaliptüs gibi bileşiklerin solukla içeri çekilmesiyle de uyarılabilir. Ağızdan alınan iyodür de bezleri etkileyip yapışkan balgamı inceltir. İlacın buhar biçiminde solunması en etkili balgam sökme yöntemidir. Buhar banyoları hem balgamı sulandırır, hem de öksürmeye yardımcı olurlar.

Spitall Taxonomy Id: 34927

Tanım:

“Strongiloides sterkoralis” adlı bağırsak solucanının insanın onikiparmak ve/veya incebağırsak bölümlerinde parazitlenmesiyle gelişen bulaşıcı bir hastalıktır. Solucan incebağırsakta yumurtlar ve burada yumurtadan çıkan kurtçuklar hastanın dışkısı içinde atılırlar. Daha sonra bu kurtçuklar deri ve mukoza yüzeylerinden sağlıklı insanların vücuduna girerek bulaşırlar. Bazı ender durumlarda kurtçuklar sindirim kanalı yoluyla alınırlar. Vücutta kan dolaşımına giren kurtçuklar bu yolla sağ kalbe oradan da akciğerlere gelirler. Akciğerlerdeki kılcal damarlardan buradaki alveol adlı hava keseciklerine, oradan da nefes borusu yoluyla yutağa gelirler. Yutaktaki kurtçuklar yutularak yemek borusu ve mideye geçip incebağırsaklarda yerleşirler ve burada olgun solucanlara dönüşürler. Strongiloides sterkoralisin kurtçukları deri ve mukozaları delerek vücuda girmeleri sırasında bu bölgelerde kaşıntı, kanama ve şişliklere yol açarlar. Buralarda ürtikeri andıran deri belirtileri gelişebilir. Kurtçuklar akciğerden geçerlerken kanamalara, öksürük, balgam ve kan tükürmeye yol açarlar. Bağırsaklara yerleşen solucanlar bulantı, kusma, ateş yükselmesi, karın ağrısı, kanlı ishal, kansızlık ve zaman zaman kabızlık belirtilerine yol açarlar. Kesin teşhis, hastadan alman dışkıda kurtçukların görülmesiyle konabilir. Tedavide “Tiabendazol”, “Ditiazanin” adlı ilaçlardan yararlanılmaktadır. Dışkıların toprakla temas etmemelerinin sağlanması hastaların tedavi edilmesi ve toprak üzerinde çıplak ayakla dolaşıl-maması bulaşmaya karşı alınacak önlemlerdir.